تجلی سنت وقف در کتابخانه های دانشگاه فردوسی مشهد

ارسال شده در تاریخ :
تجلی سنت وقف در کتابخانه های دانشگاه فردوسی مشهد

امروز یک شنبه 7 آذر ماه 1395 به مناسبت روز وقف روابط عمومی دانشگاه فردوسی مشهد گفتگویی را با خانم دکتر عباسی رئیس مرکز اطلاع رسانی و کتابخانه مرکزی تهیه کرده است که مشروح آن در زیر آورده شده است.

وقف از افتخارات دين اسلام است و به طور غيرمستقيم در قرآن و به طور مستقيم در سيره‏ي پيامبر (ص) و ائمه (ع) به آن توجه فراوان شده است. از نظر اسلام وقف راه‏گشايي براي رفع محروميت‏هاي مادي و معنوي جامعه است. وقف، فراهم کننده ي چارچوبي اساسي براي مشارکت مردم در امور اجتماعي است. بدين معنا که تصميم يک فرد براي اختصاص داوطلبانه ي بخشي از دارايي خود به امر وقف، کافي است که نهادي عام المنفعه (چون مدرسه، کتابخانه يا بيمارستان) را به وجود آورد.

مي‏توان به جرأت ادعا کرد که اگر اوقاف در مسير صحيح به راه انداخته شود بسياري از مشکلات جامعه حل مي‏شود. و از طريق گسترش موقوفات و هدايت آنها به مسیرهای مناسب مي‏توان بسیاری از نيازها و ضروريات جامعه را تأمين کرد و از فشار آنها بر بودجه‏ي کل کشور کاست.

علاقه اسلام به علم و دانش و تأکيد بر فراگيري آن باعث گرديد که مسلمانان بطور روز افزوني به جانب علم و دانش روي آوردند و با توجه به حجم مطالب و مسائل موضوع ثبت و حفظ آنها مطرح گرديد. و تشکيل کتابخانه بصورت امري عادي درآمد .تاريخ کتاب و کتابخانه در اسلام شاهد وقف کتاب و پيدايش کتابخانه‌هاي بزرگ از اين راه مي‌باشد در فهرست کتب موقوفه مدرسه نظاميه بغداد شش هزار کتاب ذکر شده بود.صاحب بن عباد کتابخانه شخصي خود را پس از وفات به کتابخانه شهر ري وقف نمود. اصولاً وقف کتاب در اسلام يکي از پر ثواب‌ترين کارهاست نه تنها وقف کتاب در اسلام متداول بود بلکه وقف مال برای اداره کتابخانه نيز امري کاملاً مرسوم بود، و همه کساني که کمر همت به تأسيس و بنياد مدرسه‌اي مي‌گماشتند لازم بود که چهار اصل را براي ايجاد يک مدرسه در نظر بگيرند:

- ساختمان مدرسه

- تعيين مدرسان ورزيده و نامور

- تهيه کتاب و تأسيس کتابخانه

- اختصاص موقوفاتي که از محل درآمد آن بتوانند هزينه‌هاي مدرسه را تأمين کنند.

يکي از مشهورترين واقفين، خواجه نظام الملک طوسي وزير مقتدر ملکشاه سلجوقي و مؤسس مدارس نظاميه مي‌باشد وي در شهرهاي نيشابور، مرو، آمل، طبرستان و موصل نظاميه‌ها را تأسيس نمود به حدي که مدرسه‌هايي که وي ساخت در سراسر جهان زبانزد گرديد.

سنت وقف ويژه‏ي کشورهاي اسلامي و شرقي نيست بلکه در ميان بسیاری از کشورها تشکيلات عام المنفعه‏اي وجود دارد که کارکرد آنها شبيه نهاد وقف است. در وب سایت بسیاری از دانشگاههای بزرگ جهان با افتخار اعلام کرده اند که بیشتر هزینه دانشگاه از طریق وقف تامین می شود.

يکي از دلايل استقبال کم مردم از اوقاف و وقف کردن، عدم آگاهي مردم نسبت به جايگاه وقف در اسلام و مسايل و موارد مصرف اوقاف در جامعه است. تشويق واقفان کوچک براي اينکه کم‏کم حس وقف کردن در مردم به وجود آيد و همچنین معرفي واقفان گذشته و حال در قالب کتاب يا مجله يا مطبوعات.

وقف در کتابخانه های دانشگاه فردوسی مشهد:

خوشبختانه بحث وقف و اهدای کتاب در کتابخانه های دانشگاه از دیرزمانی است که شروع شده و بسیاری از فرهیختگان دانشگاه و استان مجموعه های شخصی بسیار با ارزشی را به کتابخانه های دانشگاه اهدا کرده اند. بخش اعظمی از نسخ خطی دانشگاه وقف و اهدا است و مجموعه های تخصصی مرحوم شانه چی، استاد فرزین و محدث خراسانی در کتابخانه مرکزی و مجموعه های دکتر یوسفی، قهرمان در دانشکده ادبیات را می توان به عنوان نمونه نام برد.

در میان این موقوفات آثار و نسخ خطی زی قیمتی نیز به چشم می خورد که در نوع خود بی نظیر است. سیاست کتابخانه مرکزی دانشگاه فردوسی مشهد در قبال مجموعه های موقوفه و اهدایی به گونه ای است که علی رقم حفظ نام ونشان واقف و اهدا کننده و همچنین احراز وصایای واقفین ، عموم دانشگاهیان بتوانند از مجموعه ها به راحتی استفاده نمایند. در خصوص نفائس و کتب خطی نیز کار دیجیتال سازی و ارائه خدمات دیجیتال نیز در حال انجام است که این امر هم به استفاده آسان و سریع از منابع و هم به حفظ و نگهداری آثار کمک می نماید.

در سالهای اخیر به دلیل کمبود فضا و از جهت امکان دخل و تصرف در مجموعه ها به منظور استفاده بهتر و به دلیل محدودیتهای شرعی که مجموعه های وقفی دارند، کتابخانه مرکزی دانشگاه بیشتر تمایل دارد کتب و مجموعه های واسپاری شده به دانشگاه ها به صورت اهدا دریافت نماید.

خبرنگار : ایمانیان

30583

30576

30577

30578

30579

30581

30582

30580

.

کانال اخبار دانشگاه فردوسی مشهد

https://telegram.me/ferdowsium

      
    نظرات متعلق به فرستنده ميباشند. مسؤوليت محتواي آنها برعهده فرستنده است.

    نظرات (0 نظر)

    آخرین اخبار